Trang chủ Giới thiệu Liên hệ Hỏi đáp Góc chia sẻ Login
   
   Địa chỉ: số 37 Kim M Thượng, Ba Đnh, H nội
- Hôn nhân, Gia đình - Xây dựng mối quan hệ thích hợp giữa cha mẹ và con cái trong sự đổi mới của đất nước xét từ góc độ tâm lý (Phần cuối)

Hôn nhân, Gia đình

Xây dựng mối quan hệ thích hợp giữa cha mẹ và con cái trong sự đổi mới của đất nước xét từ góc độ tâm lý (Phần cuối)

18/4/2012 - 2:56:45 PM

(Tamly) - Những yếu tố xã hội khách quan cả khó khăn và thuận lợi, đòi hỏi phải có những cố gắng chủ quan của từng gia đình – một nghệ thuật ứng xử đúng đắn mới đảm bảo cho nó trở thành tế bào xã hội trong giai đoạn chuyển đổi này, gắn liền với việc xây dựng văn hóa gia đình, cơ sở để xây dựng nền văn hóa dân tộc.
Xem hình đúng cỡ ..
Sự đổi mới kinh tế, xã hội của đất nước ta đã và đang đưa lại nhiều yếu tố tích cực tác động đến cuộc sống các gia đình mà chúng ta công nhận và hoan ngênh mức sống vật chất được cải thiện, sinh hoạt văn hóa tinh thần phong phú, đa dạng, tạo ra nhiều cơ hội và điều kiện để xây dựng gia đình ấm no, bình đẳng, tiến bộ và hạnh phúc, giúp các thành viên gia đình xích lại gần nhau, cùng hưởng thụ, chia sẻ các phúc lợi vật chất tinh thần.

Tuy nhiên lại nảy sinh không ít khó khăn mới trong quan hệ sinh hoạt, ứng xử giữa cha mẹ và con cái, khiến ở một số gia đình các quan hệ trở nên gay gắt, tình cảm bị sứt mẻ (ở đây chúng tôi đang bàn về mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái vị thành niên không đề cập đến những mâu thuẫn về quan hệ tiền tài, thừa kế, nhà cửa, tài sản v.v..). Gia đình không còn là tổ ấm đảm bảo sự an toàn cho sự phát triển trí tuệ, tình cảm, đạo đức, thể lực của các thành viên, đặc biệt là lớp trẻ.

Nhưng chẳng lẽ những tiến bộ văn minh mà xã hội ta đạt được lại không giúp ích cho việc xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp giữa cha mẹ và con cái? Những yếu tố xã hội khách quan cả khó khăn và thuận lợi, đòi hỏi phải có những cố gắng chủ quan của từng gia đình – một nghệ thuật ứng xử đúng đắn mới đảm bảo cho nó trở thành tế bào xã hội trong giai đoạn chuyển đổi này, gắn liền với việc xây dựng văn hóa gia đình, cơ sở để xây dựng nền văn hóa dân tộc.

Khi bàn về xây dựng môi trường văn hóa, Nghị quyết Hội nghị Trung Ương lần thứ V đã nêu rõ: “Gìn giữ và phát huy những đạo lý tốt đẹp của gia đình Việt Nam, nêu cao vai trò gương mẫu của các bậc cha mẹ. Coi trọng xây dựng gia đình văn hóa. Xây dựng quan hệ khăng khít giữa gia đình, nhà trường và xã hội”.

Trong hoàn cảnh đổi mới của đất nước, mọi gia đình đều gặp các vấn đề mới nảy sinh cần giải quyết, nhưng mỗi gia đình lại có cách giải quyết khác nhau. “Mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh”. Tuy nhiên có những nét chung, đó là sự hiểu biết trong từng gia đình về nghệ thuật ứng xử, sự cố gắng nhiệt tình và lòng chân thành xây dựng cảu hai phía, cha mẹ và con cái có ý nghĩa quyết định.

Có gia đình xây dựng được những mối quan hệ yên ấm, thông cảm lẫn nhau giữa cha mẹ và con cái, mặc dù có những va vấp không tránh khỏi trong cuộc sống hàng ngày, nhưng họ biết cách vượt qua nhẹ nhàng.

Trái lại, có gia đình sự đối lập giữa cha mẹ và con cái ngày càng trở nên gay gắt hơn, thành bi kịch (có khi ảnh hưởng tới quan hệ ông bà, họ hàng). Họ đả kích lẫn nhau, luôn nói xấu, buộc tội nhau, không nhân nhượng nhau dù việc nhỏ nhặt trong sinh hoạt gia đình.

Những va chạm trong gia đình thường là những vấn đề gì?

Loại trừ những mâu thuận về quyền lợi vật chất, tiền bạc, tài sản có thể xảy ra giữa cha mẹ và con cái đã trưởng thành, còn đối với con cái vị thành niên, đang sống phụ thuộc vào cha mẹ, đang đi học, chưa có nghề nghiệp độc lập thì sự va chạm trước hết có liên quan đến học hành, chọn bạn, chọn nghề. Con cái có ý riêng muốn tự quyết định, còn cha mẹ lại có những nhận định, quyết định khác, hai bên chưa thuyết phục nhau được.

Thứ hai là những va chạm trong cách đối xử hàng ngày. Con cái có thiếu xót trong cách đối xử với cha mẹ, ông bà, anh em trong nhà. Hoặc cha mẹ độc đoán, đối xử không công bằng giữa các con, giữa con trai và con gái, con riêng v.v.. Cha mẹ tùy ý quyết định việc có liên quan đến con cái, không cho bàn cãi, không lắng nghe ý kiến hợp lý của chúng v.v.. Nhiều va chạm xảy ra do lời nói nặng nề, cử chỉ, thái độ thô bạo của cha mẹ, hoặc vô lễ, hỗn láo của con cái, mặc dù câu chuyện xảy ra chẳng có gì quan trọng, to tát, làm cho không khí trong gia đình trở nên căng thẳng.

Thứ ba là những va chạm do việc làm, hành động của con cái, làm đảo lộn thói quen, nếp sống của gia đình, khiến cha mẹ từ khó chịu đến mắng mỏ, trừng phạt. Ví dụ sống mất trật tự, bừa bãi, thói xấu, tham lam, hay ganh tị, v.v.. Có những trường hợp cũng do cá tính khác nhau của cha mẹ và con cái. Ví dụ người nói nhiều, kẻ nói ít, tác phong nhanh nhẹn mâu thuẫn với tác phong chậm chạp, hoặc do sở thích khác nhau trong ăn uống, vui chơi, giải trí.v..v..

Nhìn chung nhiều điều va chạm chỉ trong sinh hoạt hàng ngày, nếu biết cách giải quyết đúng đắn, chú ý đến những yếu tố tâm lý, tình cảm thích hợp, đúng lúc thì mọi việc sẽ qua đi nhẹ nhàng.

Gia đình là một nhóm tâm lý xã hội đặc thù. Ở đó các thành viên gắn bó với nhau bằng những quan hệ máu mủ, ruột thịt, bằng tình thương và trách nhiệm đối với nhau, tạo nên những quan hệ lâu dài, bền chặt suốt đời người (khó mà vứt bỏ được, mặc dù có lúc giận dỗi, không muốn nhìn thấy mặt nhau) từ khi sinh ra đến lúc rời bỏ thế gian này. Vì vậy nghĩa vụ trách nhiệm giữa cha mẹ và con cái, anh em một nhà, cũng như đạo hiếu của nhân dân ta, không chỉ đối với người sống mà cả với người đã chất, với tổ tiên, nhiều đời, con cháu vẫn chăm lo phần hồn, phần mộ cho người đã khuất.

Gia đình là tổ ấm mà mỗi thành viên khi gặp thắng lợi, may mắn có thể chia sẻ niềm vui cảm thấy như được nhân lên bội phần; khi gặp khó khăn, thất bại có thể giãi bầy và tìm được lời an ủi, sự trao đổi ý kiến cho nhẹ bớt nỗi đau khổ, niềm tâm tư lo lắng (cha mẹ trong công việc làm ăn, công tác, con cái học hành, tình yêu, tình bạn v...v..)

Yếu tố vật chất, điều kiện, sinh hoạt vật chất có ảnh hưởng khá quyết định đến mức sống gia đình. Nhưng các yếu tố tâm lý, tình cảm lại có giá trị quan trọng để xây dựng gia đình hạnh phúc êm ấm. Vì vậy muốn giải tỏa những mâu thuẫn va chạm trong gia đình các thành viên cần chú ý đến các yếu tố tình cảm, sức mạnh của tình thương, sự thông cảm lẫn nhau và quan tâm đến biện pháp tâm lý thích hợp.

Va chạm hàng ngày dẫn đến những mâu thuẫn hàng ngày gay gắt chính cho Chủ nghĩa cá nhân vị kỷ của từng người, đi đôi với đầu óc hiếu thắng.

Về mặt tâm lý cha mẹ thường tự cho mình có quyền quyết định tối cao. Bắt con cái phải nghe theo vì mình phải nuôi dưỡng, cho ăn học v.v.. tự cho quyền phạt, đánh con và nhiều khi coi thường sự hiểu biết của con cái. Vì vậy có khi thấy mình sai lại không muốn rút lui ý kiến, sợ mất uy tín.

Con cái lại ở tuổi muốn tự khẳng định mình là người đã lớn, đã hiểu biết có nhân cách độc lập nên sinh ra ngang bướng, không chịu nghe theo lẽ phải, cứ giữ cá tính mình, ý thích cá nhân mình, không chịu hy sinh. Ở đây cũng có lòng tự ái của thanh niên, cho cha mẹ là bảo thủ, lại nghe theo bạn bè nên cố giữ thái độ đối lập, khẳng định việc làm và ý kiến riêng của mình. Cũng nhiều trường hợp con chưa chú ý đến các nỗi lo lắng của cha mẹ, không quan tâm đến trách nhiệm phải săn sóc, giảm nỗi đau ưu phiền của cha mẹ.

Trong xã hội ta, quyền công dân lợi ích cá nhân chính đáng được Nhà nước và pháp luật bảo vệ, nhưng mỗi người phải biết tôn trọng lợi ích của tập thể, của cộng đồng thì xã hội mới tồn tại được. Trong gia đình, nhu cầu nguyện vọng từng thành viên được quan tâm thích đáng, nhưng mỗi cá nhân lại cần tôn trọng lợi ích của các thành viên khác, thì mới bảo đảm hạnh phúc chung và xây dựng được tổ ấm gia đình.

Bởi vậy chống chủ nghĩa cá nhân vị kỷ từ cả hai phía là điều cần thực hiện để xây dựng gia đình đoàn kết, êm ấm. Ở đây trách nhiệm gương mẫu của cha mẹ là hết sức quan trọng để thuyết phục và lôi kéo được con cái noi theo. Cha mẹ cần dẹp tư tưởng hiếu thắng một cách tế nhị chỉ muốn dành lấy lẽ phải về mình, để giữ trọn cái gọi là “Uy tín, danh dự cá nhân”.

Thái độ cha mẹ đối với con cái là khoan dung, độ lượng, không chấp những sai sót lặt vặt, trong sinh hoạt hàng ngày con cái dễ mắc phải, không phóng đại, không suy diễn lung tung. Với những vấn đề quan trọng thật sự cần uốn nắn cha mẹ không nên dùng uy quyền mà dùng tình cảm thuyết phục, dùng lý lẽ giảng giải. Đồng thời cha mẹ cần chú ý tiếp thu phần ý kiến hợp lý (dù là nhỏ, là phụ) của con cái, không sợ mất uy tín, “xuống thang”v.v..., tạo ra cho con cái một tâm lý là bố mẹ thật sự muốn bàn bạc bình tĩnh với con cái, và đối xử bình đẳng trong tranh luận.

Cha mẹ rất cần làm cho con cái (vị thành niên) hiểu được những lo lắng, khó khăn của mình; làm rõ nguyên nhân vì sao chưa thể đáp ứng được yêu cầu, hoặc không thể đồng ý với đề nghị của con, để chúng hiểu và thông cảm, mà không phải là mắng chửi, riếc móc. Con cái nói chung bao giờ cũng yêu quý, thương mến cha mẹ, cần khêu gợi tình cảm, tình thương cha mẹ của con cái để tạo nên sự đồng cảm và nhất trí giữa hai bên.

Về mặt tâm lý, nghệ thuật ứng xử đòi hỏi sự tế nhị nhẹ nhàng trong quan hệ giao tiếp hàng ngày, cha mẹ tránh xỉ nhục con cái, đặc biệt trước đông người anh chị em, họ hàng, bạn bè v..v... Trẻ vị thành niên có đủ tri thức để hiểu và tự khẳng định, chúng có lòng tự trọng và tự ái cá nhân. Nhiều khi chúng chịu đựng thiếu thốn, đói rét nhưng không chịu đựng được sự xỉ nhục, chà đạp lên nhân cách của mình.

Sự kiên nhẫn chờ đợi đi dần từng bước trong giáo dục con cái cũng rất cần thiết. Cha mẹ nên tránh sự nôn nóng vội vàng, sốt ruột, muốn đạt kết quả ngay lập tức trong việc uốn nắn sai lầm, thói hư tật xấu của con cái.

Yếu tố thời gian là hết sức cần thiết trên cả hai phương diện: Cha mẹ hiểu được con cái mình sống, học tập, giao du ra sao. Đồng thời cha mẹ có thời gian bình tĩnh lắng nghe con cái, gần gũi tâm tình với chúng mà không thể vội vàng được. Đừng tiếc thời gian dành cho con cái, vì nó giúp chúng ta xây dựng cho con cái một tương lai tốt đẹp mà không tiền bạc nào mua nổi.

Nên nói như thế nào, nói vào lúc nào (người ta thường nói: Trời đánh còn tránh miếng ăn) nói đến mức độ nào là cả một nghệ thuật ứng xử mà chúng ta phải học tập rèn luyện. Từ đó mới hướng dẫn, khuyến khích được con cái biết cách ăn nói, đối xử với cha mẹ đúng mức, cùng nhau xây dựng nếp sống inh hoạt mới trong gia đình. Quan hệ giữa cha mẹ và con cái là sự thông cảm lắng nghe thuyết phục lẫn nhau, bằng lẽ phải, tình thương, họ quan tâm đến tâm tư, nguyện vọng, những khó khăn của nhau, mà không phải tuyệt đối như xưa chỉ có “trên bảo dưới vâng”.

Gây dựng một gia phong, gia lễ mới trong gia đình ngày nay không phải là luôn nhắc đến những nguyên tắc to lớn, mà chính là thái độ, việc làm, quan hệ đối xử hàng ngày, từ việc nhỏ đến việc lớn, giữa cha mẹ và con cái. Nghệ thuật ứng xử trong gia đình quả thật là những kiến thức cần thiết đối với cả cha mẹ và con cái, để xây dựng gia đình êm ấm, hạnh phúc.

(Hết)

Lê Thi

(Nguồn: Tạp chí Tâm lý học số 5/10-1998)
 

kiến của bạn

Ch : Bạn cần đăng nhập để gửi bi. Nếu bạn đ đăng k Thnh vin rồi xin mời Đăng nhập sử dụng User ID v mật khẩu đ đăng k. Nếu qun mật khẩu xin vui lng vo đy. Nếu bạn chưa l thnh vin, hy Đăng k một ti khoản tại đy.
Tựa đề (*)
Nội dung (*)
 
           

Về trước  

Các bi viết khác:
  • Xây dựng mối quan hệ thích hợp giữa cha mẹ và con cái trong sự đổi mới của đất nước xét từ góc độ tâm lý (Phần đầu)
  • Dạy con tốt với chính mình
  • Âm nhạc giúp trẻ phát triển trí thông minh
  • Tập cho bé ở nhà một mình
  • Những gợi ý để xây dựng tính kỷ luật cho con
  • 8 cách cho bé giấc ngủ ngon
  • Một số ảnh hưởng của việc xem tivi đến thiếu niên
  • 6 nguyên tắc để bé biết nghe lời
  • 7 cách giúp trẻ thông minh hơn
  • Khi trẻ sợ đến trường
  • Các trò chơi trong bếp giúp bé học toán
  • Âm nhạc giúp trẻ phát triển trí thông minh
  • Rối loạn hành vi ở trẻ: Sẩy một ly, đi một dặm
  • Dạy con nên người từ những quy tắc nhỏ
  • Cha mẹ cần biết cách khích lệ con!
  •  
    User ID:    
    Password:

     

     
    Đăng k thnh vin? Qun mật khẩu?

    Chi tiết