Bí mật “0,1% mỗi ngày” – vượt qua thử thách nhờ kiên định từ chuyên gia tâm lý Vũ Thị Ngần
Qua câu chuyện thực tế cùng con vượt qua hội chứng tăng động giảm chủ ý và hành trình chinh phục “siêu trí quên”, chuyên gia Vũ Ngần chia sẻ góc nhìn mới về sự kiên định. Khám phá ngay công thức “0,1% mỗi ngày” và 4 bước thực hành giúp bạn vững vàng nâng cấp bản thân, vượt qua mọi thử thách cuộc đời.
“Bóng ma” thử thách khiến ai cũng muốn “né”
Để vượt qua được khó khăn, trước hết chúng ta cần hiểu rõ “bản chất chân thực” của nó là gì. Chuyên gia tâm lý Vũ Thị Ngần (Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam, cơ sở Yên Hòa) cắt nghĩa từ “Thử thách” theo một cách rất thú vị:
- Thử: Là để xem điều đó có đúng hay không.
- Thách: Là để xem mình có dám làm và có làm được điều đó hay không.
Thực tế, thử thách không đến để cản trở bạn, mà nó đóng vai trò như một bài kiểm tra năng lực. Nó xác nhận xem bạn đã sẵn sàng để bước lên một phiên bản mới tốt đẹp hơn của chính mình hay chưa. Nó giống như khi bạn chơi một trò chơi (game), mỗi khi có một đối thủ “thách đấu”, bạn sẽ chọn chiến đấu đến cùng hay chấp nhận làm người thua cuộc? Nếu bạn chọn vượt qua, bạn sẽ là người chiến thắng.
Chuyên gia Vũ Ngần chia sẻ về thử thách (có lẽ) lớn nhất cuộc đời mình cho đến hiện tại. Nó không phải là công việc, mà nằm ở chính những đứa con thân yêu. Con trai của chuyên gia từng tăng động giảm chú ý cấp độ cao nhất, rối loạn hành vi, còn con gái lớp 2 vẫn chưa biết đọc:
“Có những lúc mình ngồi bất lực ở góc ban công và khóc một mình. Mình tự hỏi rằng tại sao mình là giáo viên, dạy biết bao học trò mà con mình thì không dậy? Mình đã từng ước có ông Bụt hiện lên cứu giúp. Nhưng sau tất cả, hiện tại con trai mình đã là sinh viên Đại học Y và con gái thì tiến lên – từ học sinh kém tới học sinh giỏi. Đặc biệt là nhờ quá trình đồng hành với các con, cả hai vợ chồng cũng đều phát triển bản thân hơn rất nhiều.”
Từ đó, Chuyên gia Vũ Ngần đưa ra một định nghĩa lại về thử thách: “Thử thách chính là những tình huống đưa chúng ta ra khỏi vùng an toàn, buộc chúng ta phải thay đổi, phát triển và nâng cấp chính mình”.
Khi bạn vượt qua một bài tập khó, bạn sẽ thấy mình như vừa “tăng level” và cảm thấy “Wow” vì chính khả năng của mình.
Để giúp mọi người dễ hình dung, chuyên gia đã liệt kê 3 đặc điểm “nhận dạng” của thử thách:
- Nó không hề dễ chịu: Nó có thể gây khó khăn, mệt mỏi và áp lực. Giống như khi bạn tập thể dục, lúc đầu các cơ sẽ rất đau và căng thẳng. Nhưng hẳn bạn cũng nhận thấy rằng sau khi hoàn thành, cơ thể mình khỏe mạnh và tinh thần sảng khoái hơn nhiều.
- Bắt buộc phải đối diện: Việc trốn tránh thử thách bằng cách nói “kệ nó đi” hay “để từ từ rồi tính” không giúp bạn vượt qua. Khi một vấn đề xảy ra, cách duy nhất để nó biến mất là bạn phải đứng ra giải quyết nó.
- Có mục đích giúp ta phát triển: Trải nghiệm tích cực giúp bạn trở nên bình an, còn trải nghiệm không tích cực giúp bạn bình an và mạnh mẽ hơn.
Giống như hình ảnh một dòng chảy êm đềm rồi bỗng nhiên có ai đó đổ một đống đá chặn ngang dòng. Lúc đầu nước sẽ chảy chậm lại, nhưng sau đó nước sẽ dâng cao lên để vượt qua tảng đá, hoặc uyển chuyển luồn qua các khe đá để cuối cùng vẫn chảy về hạ nguồn.
Nếu chúng ta học được cách “uyển chuyển như nước”, chúng ta sẽ nhận ra rằng thử thách đôi khi bị nhầm lẫn với thất bại. Nhưng thực chất, thử thách chỉ là một sự “phản hồi” để báo cho bạn biết rằng: “Bạn có làm khác để nhận được kết quả tốt hơn”.
“Nếu bạn làm đúng thì chỉ có duy nhất một cách, nhưng nếu bạn làm chưa đúng thì có đến hàng trăm nghìn cách khác nhau. Giống như việc bắn tên vào bia mục tiêu, nếu bắn trượt, đó là lúc bạn cần điều chỉnh tư thế, ngắm lại cho chuẩn hơn và sẵn sàng bắn lại lần nữa để trúng vào tâm điểm số 10” – Bạn nghĩ sao về góc nhìn này của chuyên gia Vũ Ngần?
Câu chuyện “hành trình đào đá quý” – Bài học về sự không bỏ cuộc
Có câu chuyện nọ, về một người đàn ông đam mê mãnh liệt với việc tìm kiếm kho báu. Anh ta đã nghe kể về những người bạn trở nên giàu có nhờ đào được đá quý và quyết tâm lên đường để thay đổi cuộc đời mình.
Với một chiếc xẻng và chiếc xe rùa thô sơ, anh bắt đầu đào bới vùng đất đầy sỏi đá. Công việc cực kỳ vất vả, ngày này qua ngày khác anh phải vác những hòn đá nặng chặn đường ra ngoài. Thế nhưng, sau suốt 9 tháng kiên trì mà chẳng thấy viên kim cương nào hiện ra, anh bắt đầu kiệt sức và thất vọng. Anh tự nhủ: “Chắc may mắn không đến với mình đâu, vùng đất này chỉ toàn sỏi thôi”. Cuối cùng, anh vứt lại xẻng và xe rùa để trở về nhà.
Ngay sau đó, một người thứ hai đi ngang qua và quyết định thử vận may với những công cụ bị bỏ lại. Thật bất ngờ, chỉ sau khi đào thêm đúng một xe rùa đất nữa, anh ta đã chạm tay vào viên đá quý vô giá. Kho báu nằm ngay dưới chân người thứ nhất, chỉ cách đúng một bước chân nhưng anh ta đã dừng lại.
Câu chuyện này đã in sâu vào tâm trí chuyên gia Vũ Ngần và trở thành kim chỉ nam trong những lúc khó khăn nhất: “Khi đồng hành cùng con mà không thấy thành công, mình nản lắm. Nhưng mình lại nghĩ: Nếu cố đào thêm một xe rùa nữa, biết đâu sẽ thấy đá quý? Vậy nên cứ vui vẻ cố gắng thêm một lần nữa, may mắn chắc chắn sẽ đến”.
Đôi khi thử thách sinh ra để chọn lọc những người bản lĩnh nhất. Ai mạnh mẽ đi tiếp sẽ có quà, ai dừng lại sẽ phải “học lại” bài tập đó ở một lần khác.
Bí mật của sự kiên định: công thức 0,1% mỗi ngày
Nhiều người thường nhầm lẫn kiên định là phải làm điều gì đó thật to lớn và mạnh mẽ ngay lập tức. Tuy nhiên, theo chuyên gia Vũ Ngần, kiên định đơn giản là khả năng liên tục tiến về phía trước, dù hành trình đó có thể rất chậm, thậm chí có những lúc chúng ta cảm thấy mình đang bị lùi lại hoặc gặp phải những cảm xúc tiêu cực.
Chuyên gia đúc kết một “Công thức Vàng” cho sự kiên định bao gồm ba yếu tố: Giữ hướng + Giữ nhịp + Giữ niềm tin.
- Giữ hướng: Luôn ghi nhớ mục tiêu cuối cùng của mình là gì để không bị lạc đường.
- Giữ nhịp: Duy trì hành động đều đặn mỗi ngày, không để bị ngắt quãng.
- Giữ niềm tin: Tin tưởng vào bản thân và cam kết thực hiện đến cùng cho dù có mệt mỏi hay gặp rào cản.
Đặc biệt, chuyên gia Vũ Ngần nhấn mạnh vào phương pháp tiến lên 0,1% mỗi ngày. Tại sao không phải là 1% hay 10%? Bởi vì nếu chúng ta đặt mục tiêu quá lớn ngay từ đầu – ví dụ: chưa bao giờ chạy bộ nhưng lại muốn chạy ngay 5km, cơ thể sẽ bị quá sức, đau đớn và não bộ sẽ ngay lập tức “phát tín hiệu” bắt bạn dừng lại.
Thay vào đó, hãy làm những việc thật nhỏ nhưng bền bỉ. Tích tiểu thành đại, việc làm nhỏ giúp tạo ra các “đường mòn thần kinh” trong não bộ. Khi bạn hoàn thành một việc nhỏ mỗi ngày, não bộ sẽ ghi nhận một “chiến thắng”.
Những thành công nhỏ giống như việc bạn gửi tiền vào tài khoản ngân hàng, đến một ngày nào đó, bạn sẽ có một “khối tài sản” khổng lồ là sự tự tin và bản lĩnh để đối mặt với mọi bão táp.
Chuyên gia Vũ Ngần chia sẻ: “Kiên định không phải là cố chấp làm bất chấp mọi thứ, cũng không nhất thiết phải thành công ngay lập tức. Miễn là bạn không dừng lại, miễn là bạn vẫn tiến về phía trước với ít nhất 0,1% nỗ lực, bạn đã đang chiến thắng chính mình của ngày hôm qua.
Có những lúc mình đã ngồi bất lực ở góc ban công và khóc một mình. Mình tự hỏi rằng tại sao mình là giáo viên, dạy biết bao học trò mà con gái mình thì không dậy được? Mình đã từng ước có ông Bụt hiện lên cứu giúp. Nhưng rồi mình hiểu ra, ông Bụt chính là sự kiên trì của người mẹ. Mình bớt đi sự kỳ vọng, bắt đầu quan sát con và biến bảng cửu chương khô khan thành trò chơi với những món đồ chơi xếp hình. Kết quả là chỉ sau 2 ngày, con đã thuộc hết. Nếu ngày đó mình bỏ cuộc và nghĩ “con trai mình chỉ có thể đi cày ruộng”, thì có lẽ đã không có một sinh viên Đại học Y Hà Nội như bây giờ.”
Và chính bản thân chuyên gia Vũ Ngần cũng trải qua hành trình vượt lên chính mình để trở thành một người giáo viên, chuyên gia hỗ trợ gỡ rối tâm lý. Thời đi học, chuyên gia không hề rực rỡ với những bảng điểm 10 mà sở hữu một “siêu trí quên” thay vì siêu trí nhớ.
Chuyên gia Vũ Ngần tâm sự: “Suốt 12 năm đèn sách, mình chỉ có duy nhất một năm đạt danh hiệu học sinh tiên tiến, còn lại đều là trung bình. Thậm chí, khi cầm tấm bằng đại học đi xin việc, người ta còn nhìn mình đầy hoài nghi. Có người thẳng thừng bảo: “Nhìn cô thế này chỉ hợp dạy mầm non thôi, sao dạy được sinh viên?”. Lúc đó mình chỉ biết im lặng, nhưng trong lòng tự nhủ: “Mình sẽ chứng minh cho họ thấy mình làm được”.”
Không nản lòng, chuyên gia chọn cách “lì lợm” nhất: Ngày nào cũng đến trường dự giờ, học hỏi cách giảng dạy của những người đi trước. Chính sự kiên định không rời bước đó đã giúp chuyên gia Vũ Ngần không chỉ được nhận dạy sinh viên mà sau này còn trở thành nhà đào tạo giáo viên Việt Nam và giáo viên nước ngoài để họ dạy học được hiệu quả. Và chuyên gia đã chinh phục được cả những kiến thức về siêu trí nhớ để khắc phục nhược điểm của bản thân, cũng như đồng hành cùng con tốt hơn.
Hướng dẫn thực hành kiên định
Vượt qua thử thách không phải là một “phép màu” chỉ dành cho những người may mắn. Theo chuyên gia Vũ Ngần, kiên định là một loại “cơ bắp” mà bất kỳ ai, kể cả một đứa trẻ, cũng có thể rèn luyện được thông qua 4 bước thực hành đơn giản sau đây:
- Khám phá bằng “đôi mắt tò mò”: Thay vì sợ hãi khi đứng trước một bài toán khó hay một công việc mới, hãy học cách thay đổi góc nhìn. Đừng coi thử thách là một bức tường ngăn cản, hãy coi nó như một hộp quà bí ẩn. Hãy tự hỏi: “Ồ, điều này thú vị đấy chứ, nó định dạy mình bài học gì đây?”. Khi bạn tò mò, nỗi sợ sẽ biến mất và nhường chỗ cho sự hứng khởi để tìm giải pháp.
- Chiến thắng “tiếng nói nhỏ”: Trong đầu mỗi chúng ta luôn có một “người bạn” hay thì thầm: “Khó quá, bỏ đi thôi!” hoặc “Bạn không làm được đâu”. Cách duy nhất để dập tắt tiếng nói này không phải là tranh cãi với nó, mà là hành động ngay lập tức. Ví dụ, nếu bạn thấy việc học 10 từ vựng tiếng Anh là quá khó, hãy bắt đầu bằng việc cầm bút lên và viết đúng 1 từ. Khi bạn bắt đầu hành động nhỏ nhất, não bộ sẽ nhận tín hiệu rằng bạn đang làm chủ tình hình.
- Lặng lẽ mà làm: Kiên định không cần phải là những tiếng vang rầm rộ hay sự phô trương trên mạng xã hội. Sự kiên định thực thụ nằm ở sự “lì lợm” âm thầm. Chuyên gia Vũ Ngần chia sẻ: “Đừng đợi đến khi mọi thứ hoàn hảo mới bắt đầu. Hãy cứ âm thầm tích lũy từng chút một. Giống như dòng nước ngầm, tuy lặng lẽ nhưng có thể xuyên thấu cả những tảng đá cứng nhất. Cứ âm thầm tiến về phía trước, kết quả sẽ tự lên tiếng thay bạn.”
- Quan sát cảm xúc: Trên hành trình kiên định, chắc chắn sẽ có lúc bạn cảm thấy mệt mỏi, buồn chán hay thậm chí là tức giận. Thay vì để cảm xúc đó cuốn trôi, hãy tập cách “gọi tên” chúng: “À, mình đang thấy hơi nản một chút”. Sau khi thừa nhận cảm xúc, hãy hít một hơi thật sâu và quay trở lại với mục tiêu. Việc quan sát giúp bạn không bị cảm xúc tiêu cực điều khiển hành vi của mình.
Đừng đợi ông Bụt xuất hiện, hãy tự mình tiến lên
Trong những câu chuyện cổ tích, khi gặp khó khăn, chúng ta thường hy vọng có một ông Bụt hiện lên ban phép màu. Nhưng “Phép màu thực sự lại nằm trong chính sự kiên định của mỗi người”.
Trạng Lường Lương Thế Vinh khi được giao nhiệm vụ cân một con voi khổng lồ. Thay vì loay hoay tìm một cái cân to bằng cả ngôi nhà – điều vốn dĩ không thể – ông đã chọn cách chia nhỏ vấn đề. Ông đưa voi lên thuyền, đánh dấu mức nước, rồi thay voi bằng những hòn đá cho đến khi thuyền chìm xuống đúng mức đó. Cân từng hòn đá thì dễ hơn cân cả con voi rất nhiều!
Cuộc sống cũng vậy. Nếu thử thách trước mắt quá lớn như một “con voi”, hãy bớt đi những gánh nặng không cần thiết và chia nhỏ nó ra để thực hiện. Đừng hỏi làm sao để thành công ngay lập tức, hãy hỏi: “Tôi có thể tiến thêm 0,1% bằng cách nào?”. Tìm kiếm bất kỳ một sự cải tiến nhỏ nhất nào trong hiện tại để tiếp tục tiến lên.
Thử thách sinh ra là để chúng ta vượt qua, và kiên định chính là chiếc chìa khóa vạn năng để mở ra cánh cửa của mọi thành công.
Bạn cần có sự hỗ trợ của chuyên gia tâm lý, vui lòng liên hệ Hotline: 096 589 8008 hoặc đặt ngay lịch hẹn với chuyên gia tại đây.
Có thể bạn quan tâm:
Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!